درباره عمارت شهرداری تبریز بیشتر بدانیم

این ساختمان سه طبقه می باشد. طبقه اول آن دارای ورودی های متعددی است و از دو جهت راه دارد هم از طرف میدان هم از طرف حیاط زیر زمین در قسمت زیرین این بنا قرار دارد. پنجره های رو به حیاط بنا یک خاصیت بسیار جالب دارد، فضاهای این مکان به یکدیگر اصلا راه ندارد.

طبقه دوم همانند طبقه اول ساخته شده است که به صورت تیپ می باشد. در این طبقه تعدادی تراس به حالت نیم دایره و یا مستطیل ساخته شده است که به طریق چهار رمپه طبقه اول به دوم متصل می شود.

یکی دیگر از معروف ترین بناهای تاریخی کهن شهر تبریز که نماد تاریخی شهر محسوب می شود در اضلاع شمالی و شرقی، زمینی با مساحت حدود یک هکتار می باشد. فرم قرارگیری ساختمان در سایت پلان طوری طراحی شده است که محوطه خود یعنی یک حوزه گرد و باغچه و درختکاری اصلی را در میان می گیرد. اطراف سایت را حصاری از برجک های آجری با نرده های فلزی مابین احاطه کرده اند. ورودی اصلی بنا هم سواره و هم پیاده در گوشه شماره سایت و روبه روی نمای اصلی در درون میدان قرار دارد.

 

نمای ساختمان از هر چهار طرف آن قابل دیدن است ولی یکی از بارزترین نماها که برج ساعت در آن قرار گرفته از داخل حیاط مرکزی مشاهده می شود. شکل بنای ساخته شده به صورت ساختمانی عظیم با یک هسته مرکزی با کشیدگی به طرف عمود و دو بازو بزرگ با کشیدگی به طرف غربی و جنوبی اجرا شده است. در کل این بنا همانند یک عقاب در حال پرواز طراحی شده است با الگو برداری از بناهای آلمانی در سال ۱۹۳۰- م ۱۹۴۵ طراحی شده است.

مصالح به کار رفته در نماها سنگ و آجر است به این صورت که نمای رو به خیابان تمام سنگی و نمای رو به محوطه باغ آبهای سنگین و نمای آجری است. از ویژگی های شاخص این بناها، پنجره های چوبی با فرم های متنوع است که در بخش مرکز ساختمان با جزئیات بیشتری کار شده است. ورودی اصلی بنای عمارت شهرداری در مرکزی آن و در محل تقاطع دو بازو واقع شده است. همچون بسیاری از بناهای دوره پهلوی اول به منظور عظمت آفرینی و افزایش شکوه ساختمان از پله قبل از ورود به بنا بهره گیری شده است. دستگاه ورودی بنا شامل هشت پله است که از سه سو امکان دسترسی به پایگاه در ورودی را فراهم می کنند. برای تأکید بیشتر بر ورودی بنا تراس طبقه دوم در این قسمت پیش آمده و سایه بانی بر روی فضای ورودی ایجاد کرده است. از سایر عناصر مهم این بخش دو ستون سنگی هستند که به صورت متقارن در دو سو وزن تراس را تحمل می کنند

هال

پس از درهای سه بخشی بر ورودی بنا بلافاصله فضای هال قرار گرفته است. این فضا در بخش مرکزی بنا واقع شده و علاوه بر اینکه نقش یک سالن مرکزی را ایفا می کند، دسترسی به تمامی قسمت های ساختمان را میسر می سازد. به این ترتیب که در مقابل آن راه پله مرکزی واقع شده که دسترسی به طبقه دوم بام و برج ساعت را میسر می سازد و در طرفین هال نیز راهروهای منتهی به بازوهای غربی و جنوبی عمارت قرار دارند. در زمین مجاور راهروی هال بازشوهایی با قوس نیم دایره قرار دارند که ارتباط مستقیم با راه را فراهم می سازند.

بناهای دوره پهلوی اول در تأثیر از معماری غرب، کمترین و دیرترین بهره گیری را در تکنولوژی ساخت و سیستم های ساختمانی داشته است. هنگامی که در اروپا و آمریکا کاربرد فلز بتن و سیستم های نوین سازه ای مورد استفاده قرار می گرفت ساختمانهای این دوره در ایران هنوز به شیوه های سنتی و با خشت و آجر احا می شد. تیرآهن اولین و شاید تنها ماده مورد استفاده در این دوره است که تنها برای پوشش سقفها به کار گرفته می شد. نمونه های این دوره به ویژه آثاری که در دهه اول ساخته شدند نشان می دهد که ساخت آنها ترکیبی از مواد و مصالح مختلف است این مصالح ساختمانی شامل آجر، کاشی سنگ در و پنجره های چوبی و نیز نرده ها و محافظ های پنجره ها و بعضاً فلز کاری است. اما ترکیبی که على الاصول بیشترین نقش را در این آرایش ساختمانی دارد آجر است.

نمای ساختمان

این بنا در کل دو نمای اصلی دارد که یکی رو به میدان بحالت برآمده می باشد و دیگری رو به حیاط که به صورت تو رفته می باشد.

بنا دارای پنجره های بسیار متعدد چوبی می باشد که در زیبایی خود بنا دخیل بوده و با اندازه های متفاوتی ساخته شده است. پنجره های طبقه دوم با ارتفاع بیشتری و به صورت کشیده تر طراحی شده است و دارای تزئینات بیشتری میباشد. مصالح به کار رفته در نما از سنگ و اجر می باشد. نمای رو به میدان سنگی بوده و نمای رو به حیاط آجری می باشد. نمای پنجره ها در طبقه دوم با ارتفاع بیشتری و به صورت کشیده تر طراحی شده است و دارای تزئینات بیشتری میباشد که این نات در قاب پنجره ها در هر طبقه دوم متفاوت می باشد.

پشت بام دسترسی به این مکان از طریق طبقه دوم بوده و در قسمت مرکزی قرار دارد. برج ساعت نیز در این قسمت قرار گرفته است.

پله ها

در طراحی ساختمان عمارت یله ها از اهمیت بسیار بالایی برخوردار هستند و در طبقات عملکرد و ارتباط فضاهای داخلی را عهده دارند. برای ارتباط از طبقه اول به طبقه دوم چهار دستگاه راه پله موجود می باشد که بزرگترین پله در قسمت ورودی و بخش مرکزی عمارت قرار دارد. بعد از راه پله مرکزی سه راه پله دیگر در ساختمان می باشد که طبقه اول را به طبقه دوم متصل کرده است.

سیستم سازه ای

در سقف زیر زمین این ساختمان طاق آهنگ استفاده شده است که از مصالح آجری در آن استفاده شده ولی در بسیاری از قسمت های این عمارت سقف به حالت تخت بوده. یکی دیگر از قسمت های بارز این ساختمان استفاده از تیر آهن در سقف طبقه اول و دوم می باشد که کاربرد خریا در طبقه دوم دارد.

زیر زمین

فضاهای زیر زمین در این ساختمان کاملاً متفاوت از سایر بخش ها می باشد، به صورت بسیاری از این فضاهای داخل زیر زمین با یکدیگر در ارتباط نیستند و ورودی هر یک از آنها از حیاط می باشد.

درباره نویسنده :

الناز سیاسی

وی از چهره‌های شناخته‌شده در حوزه مرمت و احیای بافت‌های تاریخی تبریز است و سابقه اجرای بیش از ۱۵ پروژه مرمتی را در کارنامه خود دارد. همچنین تألیف ۳ کتاب تخصصی در زمینه بافت و بناهای تاریخی از دیگر فعالیت‌های علمی و پژوهشی اوست. از سوابق اجرایی او می‌توان به مدیریت پروژه جداره‌سازی و مرمت در شهرداری منطقه ۸ تبریز و همچنین فعالیت به‌عنوان کارشناس فرهنگی در دوره پنجم شورای اسلامی شهر تبریز اشاره کرد. او همچنین به‌عنوان منتخب جشنواره مهریار نیز شناخته می‌شود.